
Igrzyska
śmierci, autorstwa amerykańskiej pisarki Suzanne Colins, są wspaniałą trylogią
z gatunku science – fiction, a dokładniej fantastyki postapokaliptycznej. Świat
przyszłości, wykreowany przez autorkę, ukazany jest w totalitarnym państwie
Panem, administracyjnie podzielonym na stolicę –Kapitol i dwanaście dystryktów
(wcześniej było ich trzynaście). Choć fabuła książki zaczyna się w momencie
corocznych dożynek, poprzedzających Głodowe Igrzyska, to jednak na całokształt
zdarzeń zawartych w trylogii wpłynęło wydarzenie sprzed ponad 70 laty, czyli wybuch
zbrojnego powstania, w którym dystrykty zbuntowały się przeciwko Kapitolowi. Władze,
w odwecie za bunt, zniszczyły Trzynasty Dystrykt i wydały dekret o organizowaniu
Głodowych Igrzysk. Od tego momentu co roku, w czasie dożynek, losowano spośród
dzieci pozostałych dwunastu dystryktów, chłopca i dziewczynkę w wieku od 12 do
18 lat, którzy na specjalnie przygotowanej arenie uczestniczyli w brutalnej
walce na śmierć i życie. Historia głównej bohaterki, Katniss Everdeen, której
oczami poznajemy świat powieści, rozpoczyna się w dniu 74 dożynek. Zanim jednak los sprawia, że zostaje
zawodniczką, ukazane zostało jej całe otoczenie, zwłaszcza najważniejszą dla
niej młodszą siostrę – Prim. Choć na zapoznanie się z dotychczasowym życiem
Katniss, autorka dała nam zaledwie pół jej dnia, to jednak w momencie, w którym
główna bohaterka decyduje się zastąpić wylosowaną siostrę. widzimy już
dokładnie, co bohaterka może stracić i o co na pewno będzie walczyć. Tak się to
wszystko zaczyna, choć z ilością przewracanych stron, pojawia się wiele wątków:
polityczny, wojenny, miłosny, przyjaźni, wyboru między moralnością a chęcią
przeżycia; i postaci, w większości skrzywdzonych, spaczonych przez dyktatorską
władzę.
Powieść
skonstruowana fenomenalnie, czyli w ten sposób, żeby wciągała w swoją historię
i na długo nie pozwalała o niej zapomnieć. Świat bohaterów zbudowany
skrupulatnie, od drobnych gestów po wielkie społeczne układy, sprawia, że
czytając tę książkę ma się wrażenie, jakby opisywała ona najprawdziwsze
zdarzenia. Panem przedstawione jest oczami głównej bohaterki, dlatego w opisach
możemy dostrzec pewien umiar, a także subiektywną ocenę świata (która przecież
wiele razy jest korygowana i uzupełniania przez innych bohaterów). Najwięcej
dowiadujemy się o Dwunastym Dystrykcie i Kapitolu (jednak podczas podróży,
rozmów i działań wojennych otrzymujemy informacje o pozostałych dystryktach).
Oczywiście mamy jeszcze „Kosogłosa”, w którym dokładnie opisano Trzynasty Dystrykt
i prawa nim rządzące. Najbardziej podobała mi się charakterystyka mieszkańców
Kapitolu, jako tych żyjących według zasady „panem et circenses”, czyli
„chleba i igrzysk”, jedzenia i zabawy. Określenie to obrazowało stosunek
mieszkańców stolicy do dystryktów i organizowanych igrzysk, ukazując zwyrodnienie
tych ludzi oraz pewne upośledzenie emocjonalne. Przepych kapitoliński został
zestawiony z biednymi, głodującymi, niewolniczo pracującymi dystryktami.
Podczas, gdy w poszczególnych dystryktach ludzie umierali z głodu, to na
przyjęciach kapitolińskich, stoły uginały się od jedzenia, a uczestnicy zabawy,
aby zjeść więcej, wypijali specjalny płyn wywołujący wymioty (w ten sposób
mogli dalej jeść, pić i bawić się w kapitolińskim stylu). To tylko drobny przykład,
bo wiele ciekawych sytuacji oczywiście jest opisanych w książce. Jeszcze słów
kilka o głównej bohaterce, którą poznajemy przez jej historię, obawy, plany, a
także obserwacje. Od chwili, gdy zgłasza się do igrzysk, wiemy, że jest
postacią wyjątkową. Media, władze Kapitolu, ludność Panem, też się szybko o tym
przekonują. Jej bezpośredniość, a także na początku, pewna nieznajomość zasad
polityki narażają na niebezpieczeństwo nie tylko Katniss, ale również jej
bliskich. Nasza bohaterka nie jest niedojrzałą dziewczyną, wręcz odwrotnie, bo
już od 12 roku życia, czyli po śmierci ojca, musiała dorosnąć i zająć się
rodziną. Jej przemiana, w znacznej mierze nie dotyczy dojrzałości, ale ról, w
które musi się wcielić (od żywicielki rodziny, siostry, córki, przyjaciółki,
łowczyni poprzez zabójczynię, zwyciężczynię, buntowniczkę, żołnierza oddanego
sprawie). Katniss swoim zachowaniem daje ludziom nadzieje, pokazuje, że w dobie
powszechnej niesprawiedliwości, są wartości, które stawia się ponad własne
dobro. Bohaterka w konsekwencji swoich zachowań, wkracza w świat polityki, w
końcu angażuje się w wojnę, która odmienia losy Panem, ale również na zawsze
odmienia świat głównej bohaterki krzywdzi jej psychikę (jak to wojna właśnie).
Powieściowa
końcówka wstrząsnęła mną, wpędzając w stan tzw. czytelniczego otumanienia.
Prawdą jest, że musiałam ją przegryźć, aby cokolwiek móc napisać o trylogii. Z
perspektywy wiem, że moim ulubionym tomem, do którego pewnie jeszcze
czytelniczo wrócę, jest „W pierścieniu ognia” – tom pełen nieprzewidzianych
zwrotów akcji, sekretów, brutalności i zacieśniania się więzi między Peetą a
Katniss. Tak naprawdę, cała trylogia jest warta polecenia. Nie chcę określać
wieku, do którego jest skierowana, bo myślę, że książki nie powinny mieć takich
granic. Jednak, co do dojrzałości odbiorców, to zdecydowanie polecam
jednostkom, które nastawione są nie tylko na rozrywkę, ale również na
rozważania, dotyczące np. człowieczeństwa, a także zagadnień historyczno –
politycznych.