środa, 27 marca 2013

O igrzyskowej trylogii słów kilka...


Igrzyska śmierci, autorstwa amerykańskiej pisarki Suzanne Colins, są wspaniałą trylogią z gatunku science – fiction, a dokładniej fantastyki postapokaliptycznej. Świat przyszłości, wykreowany przez autorkę, ukazany jest w totalitarnym państwie Panem, administracyjnie podzielonym na stolicę –Kapitol i dwanaście dystryktów (wcześniej było ich trzynaście). Choć fabuła książki zaczyna się w momencie corocznych dożynek, poprzedzających Głodowe Igrzyska, to jednak na całokształt zdarzeń zawartych w trylogii wpłynęło wydarzenie sprzed ponad 70 laty, czyli wybuch zbrojnego powstania, w którym dystrykty zbuntowały się przeciwko Kapitolowi. Władze, w odwecie za bunt, zniszczyły Trzynasty Dystrykt i wydały dekret o organizowaniu Głodowych Igrzysk. Od tego momentu co roku, w czasie dożynek, losowano spośród dzieci pozostałych dwunastu dystryktów, chłopca i dziewczynkę w wieku od 12 do 18 lat, którzy na specjalnie przygotowanej arenie uczestniczyli w brutalnej walce na śmierć i życie. Historia głównej bohaterki, Katniss Everdeen, której oczami poznajemy świat powieści, rozpoczyna się w dniu 74 dożynek.  Zanim jednak los sprawia, że zostaje zawodniczką, ukazane zostało jej całe otoczenie, zwłaszcza najważniejszą dla niej młodszą siostrę – Prim. Choć na zapoznanie się z dotychczasowym życiem Katniss, autorka dała nam zaledwie pół jej dnia, to jednak w momencie, w którym główna bohaterka decyduje się zastąpić wylosowaną siostrę. widzimy już dokładnie, co bohaterka może stracić i o co na pewno będzie walczyć. Tak się to wszystko zaczyna, choć z ilością przewracanych stron, pojawia się wiele wątków: polityczny, wojenny, miłosny, przyjaźni, wyboru między moralnością a chęcią przeżycia; i postaci, w większości skrzywdzonych, spaczonych przez dyktatorską władzę.
Powieść skonstruowana fenomenalnie, czyli w ten sposób, żeby wciągała w swoją historię i na długo nie pozwalała o niej zapomnieć. Świat bohaterów zbudowany skrupulatnie, od drobnych gestów po wielkie społeczne układy, sprawia, że czytając tę książkę ma się wrażenie, jakby opisywała ona najprawdziwsze zdarzenia. Panem przedstawione jest oczami głównej bohaterki, dlatego w opisach możemy dostrzec pewien umiar, a także subiektywną ocenę świata (która przecież wiele razy jest korygowana i uzupełniania przez innych bohaterów). Najwięcej dowiadujemy się o Dwunastym Dystrykcie i Kapitolu (jednak podczas podróży, rozmów i działań wojennych otrzymujemy informacje o pozostałych dystryktach). Oczywiście mamy jeszcze „Kosogłosa”, w którym dokładnie opisano Trzynasty Dystrykt i prawa nim rządzące. Najbardziej podobała mi się charakterystyka mieszkańców Kapitolu, jako tych żyjących według zasady „panem et circenses”, czyli „chleba i igrzysk”, jedzenia i zabawy. Określenie to obrazowało stosunek mieszkańców stolicy do dystryktów i organizowanych igrzysk, ukazując zwyrodnienie tych ludzi oraz pewne upośledzenie emocjonalne. Przepych kapitoliński został zestawiony z biednymi, głodującymi, niewolniczo pracującymi dystryktami. Podczas, gdy w poszczególnych dystryktach ludzie umierali z głodu, to na przyjęciach kapitolińskich, stoły uginały się od jedzenia, a uczestnicy zabawy, aby zjeść więcej, wypijali specjalny płyn wywołujący wymioty (w ten sposób mogli dalej jeść, pić i bawić się w kapitolińskim stylu). To tylko drobny przykład, bo wiele ciekawych sytuacji oczywiście jest opisanych w książce. Jeszcze słów kilka o głównej bohaterce, którą poznajemy przez jej historię, obawy, plany, a także obserwacje. Od chwili, gdy zgłasza się do igrzysk, wiemy, że jest postacią wyjątkową. Media, władze Kapitolu, ludność Panem, też się szybko o tym przekonują. Jej bezpośredniość, a także na początku, pewna nieznajomość zasad polityki narażają na niebezpieczeństwo nie tylko Katniss, ale również jej bliskich. Nasza bohaterka nie jest niedojrzałą dziewczyną, wręcz odwrotnie, bo już od 12 roku życia, czyli po śmierci ojca, musiała dorosnąć i zająć się rodziną. Jej przemiana, w znacznej mierze nie dotyczy dojrzałości, ale ról, w które musi się wcielić (od żywicielki rodziny, siostry, córki, przyjaciółki, łowczyni poprzez zabójczynię, zwyciężczynię, buntowniczkę, żołnierza oddanego sprawie). Katniss swoim zachowaniem daje ludziom nadzieje, pokazuje, że w dobie powszechnej niesprawiedliwości, są wartości, które stawia się ponad własne dobro. Bohaterka w konsekwencji swoich zachowań, wkracza w świat polityki, w końcu angażuje się w wojnę, która odmienia losy Panem, ale również na zawsze odmienia świat głównej bohaterki krzywdzi jej psychikę (jak to wojna właśnie).
Powieściowa końcówka wstrząsnęła mną, wpędzając w stan tzw. czytelniczego otumanienia. Prawdą jest, że musiałam ją przegryźć, aby cokolwiek móc napisać o trylogii. Z perspektywy wiem, że moim ulubionym tomem, do którego pewnie jeszcze czytelniczo wrócę, jest „W pierścieniu ognia” – tom pełen nieprzewidzianych zwrotów akcji, sekretów, brutalności i zacieśniania się więzi między Peetą a Katniss. Tak naprawdę, cała trylogia jest warta polecenia. Nie chcę określać wieku, do którego jest skierowana, bo myślę, że książki nie powinny mieć takich granic. Jednak, co do dojrzałości odbiorców, to zdecydowanie polecam jednostkom, które nastawione są nie tylko na rozrywkę, ale również na rozważania, dotyczące np. człowieczeństwa, a także zagadnień historyczno – politycznych.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz